Sentencje łacińskie

Ab ovo usque ad mala
- Od jaja aż do jabłka (Od początku do końca)

Absentem laedit, qui cum ebrio litigat
- Kto rozmawia z pijanymi rani niepijących

Ad augusta per angusta
- Do wzniosłych [celów] przez wąskie [dróżki].

Ad Kalendas Graekas
- Na greckie Kalendy (Nigdy!)

Ad rem
- Do rzeczy

Adulescentia est tempus discendi, sed nulla aetas sera est ad discendum
- Młodość jest czasem uczenia się, lecz żaden wiek nie jest na to za późny

Aequitas sequitur legem
- Sprawiedliwość idzie za prawem

Aliena vitia in oculis habemus, a tergo nostra
- Cudze winy mamy na oku, własne za plecami

Alitur vitium vivitque tegendo
- Wada żywi się i wzrasta w ukryciu

Alter alterum docet
- Jeden drugiego uczy

Amare humanum est, humanum ignoscere est
- Rzeczą ludzką jest kochać, rzeczą ludzką jest przebaczać

Amicitia inter pocula contracta plerumquae vitrera est
- Przyjaźń zawarta przy kieliszkua często krucha jest

Amicos res secundae parant, res adversae prabant
- Rzeczy pomyślne przyciągają przyjaciół, niepomyślne sprawdzają

Amicus certus in re incerta cernitur
- Prawdziwy przyjaciel jest poznany w sytuacji niepewnej

Amicus verus rara avis est
- Prawdziwy przyjaciel to rzadki ptak

Amor omnia vincit
- Miłość wszystko zwycięża

Amore, more, ore, re servantur amicitiae
- Miłóścią, obyczajem, obliczem, rzeczą przyjaźń jest zachowana

Aquilam volare doces
- Uczysz orła latać

Ardua prima via est
- Pierwsza droga trudną jest

Arrectis auribus
- Z nastawionymi uszami

Ars amandi
- Sztuka kochania

Ars non habet osorem nisi ignorantem
- Sztuka nie ma wrogów oprócz ignorantów

Artificem commendat opus
- Dzieło zachwala mistrza

Asinus asino pulcherrimus
- Osioł osłu najpiękniejszy

Assidue addiscens ad senium venio
- Nieprzerwanie ucząc się, dochodzę ku starości

Audaces fortuna iuvat
- Odważnych szczęście wspiera

Audi multa, dic pauca!
- Słuchaj dużo, mów mało!

Audi, vide, sile!
- Słuchaj, patrz, milcz!

Auditur et altera pars
- Niech będzie wysłuchana i druga strona

Ave, Caesar, morituri te salutant
- Witaj Cezarze, mający umrzeć pozdrawiają cię (słowa, którymi gladiatorzy rzymscy pozdrawiali cesarza wkraczając na arenę)

Balnea, vina, venus corrumpunt corpora nostra, sed vitam feciunt balnea, vina, venus
- Kąpiele, wino i miłość niszczą nasze ciała, lecz to one sprawiają, że żyjemy!

Barba non facit philosophum
- Broda nie czyni filozofem

Bene tibi!
- Dobrze tobie! (pozdrowienie)

Bene vale!
- Miej się dobrze!

Bono domino quot servi tot amici, malo domino quot servi tot inimici
- Dobremu panu ilu niewolników tylu przyjaciół, złemu panu ilu niewolników tylu nieprzyjaciół

Balbus melius balbi verba cognoscit
- Jąkała jąkałę lepiej zrozumie

Barba crescit, caput nescit
- Broda rośnie, rozumu nie przybywa (Broda nikogo mędrcem nie czyni)

Barbam video, sed philosophum non video
- Brodę widzę, ale filozofa nie widzę (Mądry tylko z pozoru)

Beata est vita non quae secundum voluptatem est sed secundum naturam
- Szczęśliwe życie - to nie jest życie stosujące się do wymogów rozkoszy, lecz życie przebiegające zgodnie z naturą

Beate vivere est honeste vivere
- Żyć szczęśliwie znaczy żyć uczciwie

Beatius est magis dare quam accipere
- Przyjemniej jest dawać niż przyjmować

Beatus qui tenet
- Szczęśliwy, kto trzyma (Szczęśliwy, kto ma)

Bella res est morte sua mori
- Piękną rzeczą jest umrzeć swoją własną śmiercią

Belli causae [stant]
- Przyczyny wojny [są mocne]

Bellum nec timendum, nec provocandum
- Nie trzeba ani bać się wojny, ani jej prowokować

Bellum omnium contra omnes
- Wojna wszystkich przeciw wszystkim

Bellum, pax rursum...[in amore]
- Wojna - za chwilę znowu pokój... [w miłości]

Belua multorum capitum
- Potwór o wielu głowach

Bene bonis (sit), male malis [si di curent]
- Byłoby dobrze dobrym, źle złym [gdyby bogowie interesowali się losem ludzi]

Carthaginem delendam esse censeo
- Sądzę, że Kartagina jest zniszczona

Carum est, quod rarum est
- Drogie jest to, co rzadkie

Cave me domine ab amico, ab inimico vero me ipse cavebo
- Strzeż mnie panie przed przyjaciółmi, z nieprzyjaciółmi sam dam sobie radę

Cernutur in agendo virutes
- W działaniu rozpoznajemy cnoty

Civium concordia murus urbium
- Zgoda obywateli murem miast

Cogitationis poenam nemo patitur
- Nikt nie ponosi odpowiedzialności za swoje myśli

Concordia domi, foris pax
- Zgoda w domu, pokój na zewnątrz

Conscientia mille tertes est
- Sumienie jest tysiącem świadków

Consuetudo est altera natura
- Przyzwyczajenie jest drugą naturą

Contra spem spero
- Wbrew obawom mam nadzieję

Cupida sum vocem tuam audienti
- Jestem żądna słuchania twego głosu

Cacactum non est pictum
- Nafajdane to nie namalowane

Cadit quaestio
- Sprawa upadła

Caeca est invidia
- Zazdrość jest ślepa

Cael ipsum petimus [stultita]...
- Głupotą sięgamy do niebios [zenitu]...

Caesar ad Rubiconem
- Cezar nad Rubikonem

Caesar citra Rubiconem
- Cezar przekroczył Rubikon

Caesarem stantem mori decet
- Cesarzowi przystoi umrzeć, stojąc

Caesar non supra grammaticos
- Cesarz nie [stoi] wyżej od gramatyków

Calamitosus est animus futuri anxius et ante miserias miser
- Nieszczęsna (narażona na klęski) jest dusza pełna trosk o przyszłość i nieszczęśliwa już przed nadejściem zgryzoty

Calcat iacentem vulgus...
- Tłum kopie leżącego...

Calvitum non est vitium, sed prudentiae indicium
- Łysina to nie ułomność, lecz oznaka mądrości

Camelum videbis saltantem
- Zobacz tańczącego wielbłąda (Usłysz bujdy)

Cognosce te ipsum
- Poznaj samego siebie

Concordia civium murus urbium
- Zgoda mieszkańców murem miasta

Concordia parvae res crescunt, dicordia maximae dilabuntur
- W zgodzie małe rzeczy wyrastają, w niezgodzie największe rzeczy rozpadają się

Confessio est regina probationum
- Przyznanie się jest królową dowodów

Consuetudo est altera natura
- Przyzwyczajenie jest drugą naturą

Contra vim non valet ius
- Prawo jest bezsilne wobec przemocy

Credo, quia absurdum
- Wierzę, bo to jest niedorzeczność

Crescit sub pondere virtus
- Prześladowana cnota rośnie

Cum tacent, clamant.
- Milcząc, krzyczą.

Da mihi factum, dabo tibi ius
- Udowodnij fakt, a ja ci wskażę prawo

Damnat quod non intellegunt
- Nienawidzą, ponieważ nierozumieją

De gustibus non est disputandum
- O gusta nie należy się spierać

De morius nil nisi bene
- O zmarłym nic, jeśli nie dobrze mówimy

Dies diem docet
- Dzień uczy dzień

Discipulus est proiris posterior dies
- Ostatni dzień jest uczniem pierwszego

Divide et impera!
- Dziel i rządź!

Donex eris felix, multos numerabis amicos, Tempora si fuerint nubila, solus eris
- Dopóki będziesz szczęśliwy wielu przyjaciół wokół siebie zliczysz, Jeśli czasy będą chmurne, zostaniesz sam

Dum docemus, discimus
- Dopóki nauczamy, uczymy się sami

Dum spiro, spero
- Dopóki oddycham mam nadzieję

Dum vivimus, vivamum!
- Podczas gdy żyjemy, żyjmy!

Duobus litigantibus tertius gaudet
- Gdzie dwóch się kłóci, trzeci się cieszy

Dura lex, sed lex
- Twarde prawo, lecz prawo

Dabit deus his quoquo finem, [malis]
- Bóg i tym (nieszczęściom) położy kres

Da daxtram misero...
- Podaj prawicę nieszczęsnemu...

Da locum melioribus
- Ustąp miejsca lepszym

Da mihi aliquid potum
- Daj mi coś do picia

Da mihi factum, dabo tibi ius
- Udowodnij fakt, a ja ci wskażę prawo

De actu et visu
- Z doświadczenia i obserwacji

Dare est docere reddere
- Dawać znaczy uczyć odwzajemniania

Data merces est erroris mei magna
- Wysoka była cena mojego błędu

Data occasione
- Przy nadarzającej się sposobności

Dat bene, dat multum, qui dat com munere vultum
- Daje dobrze, daje wiele, kto daje z podarkiem uśmiech

Dat quae quisque potest
- Każdy daje, co może

Dat veniam corvis, vexat censura columbas
- Cenzura wybacza krukom, a gnębi gołębie

Ego pro domo mea oro
- Mówię w obronie mojego domu

Errare humanum est
- Błądzić jest rzeczą ludzką

Est mihi cura futura
- Gnębi mnie troska o przyszłość

Etiam sanato vulnere cicatrix manet
- Blizna pozostaje także po wyleczonych ranach

Exceptio confirmat regulam
- Wyjątek potwierdza regułę

Ea condicione
- Pod tym warunkiem

Ea est natura hominum
- Taka jest natura ludzka

Ebrietas est metropolis omnium vitiorum
- Pijaństwo jest siedzibą wszystkich wad

Ebrietas est voluntaria insania
- Pijaństwo jest dobrowolnym szaleństwem

E cantu cognoscitur avis
- Każdy ptak po swojemu śpiewa (Ptaka poznajemy po śpiewie)

Ecce agnus Dei, qui tollit peccata mundi
- Oto baranek boży, który gładzi grzechy świata

Ecce homo!
- Oto człowiek!

Ecce tibi lupus in sermone
- O wilku mowa. Dosł. Masz ci [los]! - wilk w rozmowie [się pojawił]

Edimus, ut vivamus, non vivimus, ut edamus
- Jemy, aby żyć, a nie żyjemy po to, aby jeść

Effugiunt structos nomen honorque rogos
- Imię i godność unikną stosu

E fructu arbor cognoscitur
- Drzewo poznaje się po owocu (Dobre drzewo dobre rodzi owoce, a złe drzewo - złe)

Ego mitto vos sicut oves in medio luporum
- Ja was posyłam jako owce między wilki

Ego nihil timeo, quia hihil habeo
- Nic nie mam, więc niczego się nie boję

Etiam latrones suis legibus parent
- Także rozbójnicy są posłuszni swoim prawom

Fama nihil est celerius
- Nic nie jest szybsze od plotki

Fames artium magistra
- Niedostatek jest nauczycielem rzemiosła

Felix ille tamen corvo quoque rarior albo
- Szczęśliwy ten, przecież krukiem białym także jest

Festina lente!
- Śpiesz się powoli!

Fides punica
- Wierność punicka (wiarołomstwo)

Finis coronat opus
- Dzieło koronuje cel

Fortuna dictur caeca
- Mówi się, że los jest ślepy

Faber est quisque suae fortunae
- Każdy jest kowalem swojego losu

Fabula docet
- Bajka uczy

Fabulis non expletur venter
- Bajkami żołądka nie napełnisz

Fac et extusa
- Najpierw zrób, potem usprawiedliwiaj się

Fac et spera
- Działaj i miej nadzieję

Fac fideli sis fidelis
- Bądź wierny temu, kto wierny tobie

Facile dictu, difficile factu
- Łatwo powiedzieć, trudo zrobić

Facil(e) omnes, cum valemus, recta consili(a) aegrotis damus
- My wszyscy, kiedy jesteśmy zdrowi, łatwo dajemy dobre rady chorym

Facile remedium est ubertatis
- Z nadmiarem łatwo sobie poradzić (Od przybytku głowa nie boli)

Facta est grando et ignis
- Powstał grad i ogień

Facta loquuntur
- Fakty krzyczą (Fakty mówią same za siebie)

Facta notoria
- Ogólnie znane fakty

Facta sunt verbis difficilora
- Czyny są trudniejsze niż słowa

Fac te ipse felicem
- Uczyń sam siebie szczęśliwym

Factum est
- Stało się

Faecem bibat, qui vinum bibit
- Kto pije wino, niech wypije osad (Kto nawarzył piwa, niech je wypije)

Faex civitias (Faex populi)
- Męty państwowe (męty społeczne)

Finis coronat opus
- Koniec wieńczy dzieło

Gravissimum est imperium
- Najcięższa jest władza

Gutta cavat lapidem
- Kropla drąży skałę

Galeatum sero dueli paenitet
- Uzbrojonemu nie czas narzekać na wojnę

Galilaee, vicisit!
- Galilejczyku, zwyciężyłeś!

Gallina scripsit
- Nagryzmolił jak kura pzaurem

Gallus in suo sterquilinio plurium potest
- Kogut na swojej kupie nawozu wszechwładny

Gaudet tentamine virtus
- Cnota raduje się, gdy jest wystawiona na próbę

Gaudi maeror comes
- Towarzyszka radości - smutek

Gaudium magnum nuntio vobis
- Obwieszczam wam wielką nowinę

Gemma gemmarum
- Klejnot nad klejnotami

Genius loci
- Geniusz miejsca

Gloria victis
- Chwała zwyciężonym

Gradiam
- Krok po kroku

Grande mortalis aevi spatium
- Wielka część ludzkiego życia

Granum salis
- Szczypta soli

Grata novitas [est]
- Miła [jest] nowość

Gratia gratiam parti
- Uprzejmość rodzi uprzejmość

Gratia vobis et pax
- Łaska wam i pokój

Habent sua fata libelli
- Książeczki mają swoje przeznaczenie

Hic Rhodos, hic salta!
- Pokaż co umiesz, zaryzykuj!

Historia vitae magistra (est)
- Historia nauczycielką życia

Hoc erit post me, quod ante me fuit
- To samo będzie po mnie, co przede mną było

Hodie mihi, cras tibi
- Dziś mi, jutro tobie

Hominis est errare
- Rzeczą ludzką jest błądzić

Homo doctus secum semper divitias habet
- Człowiek wykształcony bogactwo ma zawsze ze sobą

Homo est animal sociale
- Człowiek jest zwierzęciem towarzyskim

Homo homini consulere debet
- Człowiek człowiekowi powinien pomagać

Homo improbus beatus non est
- Człowiek nieuczciwy nie jest szczęśliwy

Homo res sacra homini
- Człowiek dla człowieka świętością

Honesta fama melior pecunia
- Szczera opinia lepsza niż pieniądze

Honos habet onus
- Zaszczyt pociąga za sobą obowiązki

Hospes hospiti sacer
- Gość to świętość dla gospodarza

Habita fides ipsam plerumque fidem obligat
- Okazane zaufanie zobowiązuje zwykle do wzajemnej ufności

Habita tecum
- Wniknij w siebie

Hac urget lupus hac canis
- Z jednej strony grozi wilk, a z drugiej pies

Haec est fides
- Oto wierność

Haec habui dicere
- To właśnie chciałem powiedzieć

Haec hactenus!
- Wystarczy już o tym!

Haec lex valet in omnes
- To prawo dotyczy wszystkich

Haec res tibi cordi sit!
- Miej tę sprawę na sercu!

Haec Sibyllae foliis obscuriora
- To mniej zrozumiałe od wyroczni Sybilli

Hannibal ad portas!
- Hannibal u bram!

Hanc personam induisti, agenda est
- Wdziałeś tę maskę, trzeba ją nosić(Wziąłeś na siebie tę rolę, więc ją graj)

Haud equidem tali me dignor honore
- Co do mnie, nie czuję się godna takiego zaszczytu

Haud ignota loqur
- Nie mówię rzeczy nieznanych

Honores mutant mores
- Zaszczyty zmieniają obyczaje

Naturae lusus
- Wybryk natury.

Naturalia non sunt turpia
- Rzeczy przyrodzone nie są obrzydliwe

Nec Caesar supra grammaticos
- Nawet Cezar musi poddać się regułom gramatyki

Ne puero gladium
- Nie dawaj dziecku miecza

Nec tecum possum vivere, nec sine te
- Nie mogę żyć z tobą ani bez ciebie

Nemo ignavia immortalis factus est
- Nikt nie stał się nieśmiertelny poprzez gnuśność

Nemo iudex in propria causa
- Nikt nie jest odpowiednim sędzią w własnej sprawie

Nemo propheta in patria sua
- Nikt nie jest prorokiem we własnej ojczyźnie

Nemo scit, ubi calceus urat, nisi qui eum portat
- Tylko ten wie, gdzie go trzewik ciśnie, kto go nosi

Nemo sine vitiis est
- Nikt nie jest bez wad

Nemo tenetur ad impossibile
- Nikt nie może być zmuszony do rzeczy niemożliwych

Nemo timendo ad summum pervenit locum
- Nikt nie doszedł do celu poprzez strach

Nemo usque ad mortem beatus mansit
- Nikt aż do śmierci nie był szczęśliwy

Nihil citius arescit quam lacrimae
- Nic nie wysycha szybciej niż łzy

Nihil citius senescit quam gratta
- Nic nie starzeje się szybciej niż wdzięczność

Nihil est tam angusti animi quam amare divitias
- Nic tak nie świadczy o małostkowości jak umiłowanie bogactwa

Nihil fit sine causa
- Nic nie dzieje się bez powodu

Nihil homini certum est
- Nic człowiekowi nie jest pewne

Nihil obstat
- Nic nie stoi na przeszkodzie

Nil melius (est) quam cum ratione tacere
- Nie ma nic lepszego nad rozsądne milczenie

Nil mirari, nil indignari, sed intellegere
- Nie dziwić się, nie oburzać, lecz zrozumieć

Nil mortalibus ardui est
- Nic dla człowieka nazbyt strome

Niminum civiles viles
- Zbyt grzeczni bywają ordynarni

Nomina sunt odiosa
- Nazwiska są nienawistne. Nie należy wymieniać nazwisk

Nomen omen
- Nazwisko [stanowi] wróżbę

Nomquam periculum sine periculo vincitur
- Niebezpieczeństwo nigdy nie zostanie pokonane bez ryzyka

Non bis in idem
- Nikogo nie karać dwukrotnie za to samo

Non nova, sed nove
- Rzecz nie nowa, lecz podana w sposób nowy

Non omne quod nitet aurum est
- Nie wszystko, co się świeci jest złotem

Non omnis moriar
- Nie wszystek umrę

Non scholae, sed vitae discimus
- Uczymy się nie dla szkoły, lecz dla życia

Nulla poena sine lege
- Nie ma kary bez uzasadnienia prawnego

Nullum crimen sine lege
- Nie ma zbrodni bez uzasadnienia prawnego

O tempora, o mores
- Co czas, to obyczaj

O, spectaculum miserum et acerbum!
- O, widowisko nędzne i przykre!

Obsequio retinentur amici
- Uległość zatrzymuje przyjaciół

Odi et amo
- Kocham i nienawidzę.

Officium officio provocatur
- Grzeczność jest powodowana grzecznością

Omnia mea mecum porto
- Niosę ze sobą wszystko, co moje

Otium pulvinar satanae
- Nieróbstwo to łoże szatana

Obest plerumque iss, qui discere volunt, auctoritas eorum, qui docent
- Powaga tych, którzy uczą, staje się przeszkodą dla tych, którzy chcą się uczyć

Obiectum quaestionis
- Przedmiot rozważania

Obiit in Christo
- Zmarł w Chrystusie

Obligatio impossibilium
- Obowiązek (zobowiązanie), którego nie można wypełnić

Obligatio sub fide nobili
- Zobowiązany pod słowem honoru

Oblivio signum neglegentiae
- Zapomnienie jest objawem lekceważenia

Oboedientia mater felicitatis
- Posłuszeństwo jest matką szczęścia

Obscura persona
- Niejasny (wątpliwy) człowiek

Obscuratus est sol et aer
- Zaćmiło się słońce i powietrze

Obscurum per obscurius
- [Tłumaczyć] rzecz niezrozumiałą przez jeszcze mniej zrozumiałą

Obsequio retinentur amici
- Uległością utrzymuje się przyjaciół

Obsequi(um) amicos, veritas odium parit
- Uległość tworzy przyjaźń, prawda rodzi nienawiść

Ob turpem causam
- Z wsydliwego powodu

Occasio furem facit
- Okazja czyni złodzieja

Occidit, occidit spes omnis...
- Upadła, upadła wszelka nadzieja...

Occupatio terrae nullius
- Zawłaszczenie ziemi niczyjej

Occurrunt homines, nequeunt occurrere montes
- Spotykają się ludzie, a góra z górą się nie spotka

Parentes carissimus habere debemus
- Rodziców, za najdroższych mieć musimy

Parva domus, parva cura
- Mały dom, mała troska

Pauperrimi non semper misserimi
- Najubożsi nie zawsze najbardziej nieszczęśliwi

Pecunia non olet
- Pieniądze nie śmierdzą

Pecuniae imperare non servire oportet
- Pieniądzom należy rozkazywać, a nie służyć

Per aspera ad astra
- Przez cierpienie do gwiazd

Perfer et obdura
- Znoś i panuj nad sobą

Persona non grata
- Osoba niechciana

Plenus venter non studet libenter!
- Pełen brzuch nie uczy się chętnie!

Poetae nascuntur, oratores fiunt
- Poeci rodzą się, mówcą można zostać

Post mortem est nulla voluptas
- Po śmierci nie ma już przyjemności

Praesente medico nihil nocet
- W obecności lekarza nic nie szkodzi

Praeterita mutare nemo potest
- Nikt nie może zmienić przeszłości

Prima facie
- Na pierwszy rzut oka

Primus inter pares
- Pierwszy między równymi

Prius quam exuaudias
- Nie sądź zanim nie wysłuchasz

Pro domo sua
- W obronie mojego domu

Pulvis et umbra sumus
- Jesteśmy pyłem i cieniem

Pacem in terris
- Pokój na ziemi

Pacta clara, boni amici
- [Gdy] układy są jasne, [są] dobrzy przyjaciele

Pacta sunt servanda
- Należy przestrzegać umów

Panem nostrum cotidianum
- Chleba naszego powszedniego

Parcus assidet insano
- Skąpiec bliski szalonemu

Pareatis!
- Bądźcie posłuszni!

Pares cum paribus facillime congregnatur
- Równi z równymi łączą się najlepiej

Parieti loqueris
- Mówisz do ściany

Quae tua sunt, tibi habe; quae mea sunt, redde mihi
- To, co twoje sobie zachowaj; to, co moje, oddaj mi

Quid opus est verbis?
- Na co tu słowa?

Quid rei est?
- W czym rzecz?

Quid stultius est quam incerta pro certis habere?
- Cóż jest głupsze niż uważać rzeczy niepewne za pewne?

Quid vesper ferat, incertum est
- Nie wiadomo, co przyniesie wieczór

Quidquid discis, tibi discis
- Czegokolwiek się uczysz, rozwijasz się

Quiescere iuventus nescit
- Młodzież nie może trwać w spokoju

Quod scimus gutta est, ignoramus mare
- To, co wiemy, jest kroplą, a to, czego nie wiemy morzem

Quot homines, tot sententiae
- Ile ludzi, tyle opinii

Quod tibi fieri non vis, alteri ne feceris
- Nie czyń drugiemu, co Tobie niemiłe

Quaecumque vultis, ut faciant vobis homines et vos facite eis
- [Wszystko] co byście chcieli, żeby wam ludzie czynili, i wy im czyńcie

Quaedam sunt, quae nocere non possint...
- Są pewne siły, które nie mogą szkodzić...

Quae finxere, timent...
- Co sobie wytworzyli [w wyobraźni], tego się boją...

Quaelibet vulpus caudem suam laudat
- Każdy lis swój ogon chwali

Quae nocent, docent
- To, co szkodzi, uczy

Quae non sunt prohibita permissa intelleguntur
- To, co jawnie nie zakazane, wydaje się, że jest dozwolone

Quae peccamus iuvenes, ea luimus senas
- Za grzech młodości płacimy na starość

Quae potui, feci, faciant meliora potentes
- Co mogłem, zrobiłem, niechaj lepiej zrobią ci, którzy mogą

Quaere peregrinum!
- Szukaj obcego!

Quaerite et invenietis
- Szukajcie a znajdziecie

Quod licet Iovi, non licet bovi
- Co wolno Jowiszowi, nie wolno wołowi

Raptus puellae
- Porwanie dziewicy

Repetitio est mater studiorum
- Powtarzanie jest matką nauk

Requiescat in pace
- Niech spoczywa w pokoju

Requiescat in pice
- Niech spoczywa w smole

Res publica mihi carior est quam vita mea
- Republika jest mi droższa od mojego życia

Rapienda rebus in malis praeceps via (e)st
- W nieszczęściu należy obierać drogę ryzykowną

Raram fecit mixturam cum sapientia forma
- Piękność rzadko idzie w parze z mądrością

Rari quippe boni: numera, vix sunt totidem, quot Thebarum portae, vel divitis ostia Nili
- Zacnych na świecie niewielu, dobrzy ludzie [to] rzadkość: ot, tylu, ile bram w Tebach albo ujść Nilu!

Ratio discessit
- Zdrowy rozsądek odszedł

Ratio dubitandi
- Podstawa do wyrażenia wątpliwości

Ratio (legis) est anima legis
- Uzasadnienie (ustawy) jest duszą ustawy

Rationale animal es
- Jesteś istotą rozumną

Rationale enim animal est homo
- Człowiek bowiem jest istotą rozumną

Ratio (...) nihil aliud est quam in corpus humanum pars divini spiritus mersa
- Rozum (...) nie jest niczym innym, jak zasadzoną w ludzkim ciele cząstką ducha boskiego

Re bena gesta
- Dobrze wykonawszy pracę

Rebus dictantibus
- Według potrzeb rzeczy

Rebus in adversis melius sperare memento
- W trudnych warunkach miej nadzieję na lepsze

Rebus in angustis facile (e)st contemnere vitam
- Będąc w nieszczęściu, nietrudno pogardzać życiem

Rebus sic stantibus
- W takim stanie rzeczy

Repetitio est mater studiorum
- Powtarzanie jest matką nauk

Saluta libenter!
- Pozdrów chętnie!

Salus aegroti suprema lex esto
- Zdrowie chorego niech będzie najwyższym prawem

Salus rei publicae suprema lex esto
- Dobro państwa niech będzie najwyższym prawem

Sapere auso
- Temu, który odważył się być mądrym

Scio, me nihil scire
- Wiem, że nic nie wiem

Sed fugit interea , fugit irreparabile tempus
- Lecz tymczasem ucieka, ucieka niepowetowany czas

Si dis placet
- Jeśli bogom się podoba

Similis simili gaudet
- Podobny cieszy się podobnym

Sine ira et studio
- Bez gniewu i pasji

Suae quisque fortunae faber est
- Każdy jest kowalem swojego losu

Sursum corda!
- W górę serca!

Suum cuiquae [placet]
- Każdemu [podoba się] swoje

Sacculus plenus aranearum
- Sakiewka pełna jest pająków

Sacer esto!
- Niech będzie poświęcony bogom!

Sacer nepotibus cruor
- Krew przeklęta dla potomnych

Sacra celerius absolvenda
- Obrzędy trzeba szybciej kończyć

Sacra populi lingua est
- Język ludu jest święty

Sacra profanis [secernere; discernere]
- [Oddzielić] sprawy święte od świeckich

Saeculi, non hominis virtus
- Dostojność wieku, a nie człowieka

Saeculi vitia, non hominis
- Ułomność epoki, a nie ludzi

Saeculorum novus nascitur ordo
- Rodzi się nowy porządek wieków

Saepe enim causa moriendi est timide mori
- Często przyczyną śmierci jest lęk przed śmiercią

Saepe (e)st etiam sub palliolo sordido sapientia
- Często pod brudnym płaszczem jest (skrywa się) mądrość

Saepe stilum vertas, iterum quae digna legi sint, scirpturus, neque t(e), ut miretur turba labores, contentus paucis lectoribus...
- Często odwracaj rylec [poprawiaj, zamazuj błędy], jeśli chcesz pisać rzeczy godne powtórnego czytania. Nie trudź się dla sławy u tłumu, ale pracuj, zadowalając się nielicznymi czytelnikami...

Tempora mutantur et nos mutamus in illis
- Czasy się zmieniają i my się zmieniamy wraz z nimi

Tempora si fuerint nubila, solus eris
- Jeśli czasy będą chmurne, będziesz sam

Tibi persuade esse te mihi carissimum
- Przekonaj siebie, że ty jesteś mi najdroższy

Trahimur omnes studio laudis
- Wszyscy pragniemy sławy

Tres faciunt collegium
- Trzy osoby czynią zgromadzenie

Tu mihi carissimus es
- Jesteś mi najdroższy

Tu quoque, mi fili?
- Ty także, mój synu?

Tu quoque, Brute?
- Ty także, Brutusie?

Tabellae defixionis
- Tabliczka zaklęć

Tabula in naufragio
- Deska w katastrofie morskiej (Ostatnia deska ratunku)

Tabula rasa et plana et polita
- Czysta tablica, płaska i gładka

Tace, sed memento!
- Milcz, ale pamiętaj!

Tacet, sed loquitur
- Milczy, ale mówi

Tacito consensu
- Za milczącą zgodą

Tam deest avaro quod habet, quam quod non habet
- Chciwemu tak samo mało jest tego, co ma, jak i tego, czego nie ma

Tam mulam (e)st habere nummos, non habere quam malum (e)st
- Równie źle jest, kiedy się ma pieniądze, jak i kiedy się ich nie ma

Tandem bono causa triumphat
- Wreszcie słuszna sprawa zwyciężyła

Tanta animorum imbecillitas est, ubi ratio discessit
- Tak wielka jest słabość umysłu, gdy ktoś utraci zdrowy rozsądek

Tanta vis probitatis est, ut eam (...) in hoste etiam diligamus
- Taka jest siła uczciwości, że szanujemy ją nawet u przeciwnika

Tanti est, quantum habet
- Tyle wart, ile ma

Tantum doluerunt, quantum doloribus se inseruerunt
- Tyle doznają boleści, ile się im poddają

Tantum possumus, quantum scimus
- Tyle możemy, ile umiemy

Unus pro multis
- Jeden za wszystkich

Usus magister est opimus
- Praktyka jest najlepszym nauczycielem

Ut salutus, ita salutaris
- Jak pozdrowisz, tak zostaniesz pozdrowiony

Uberrima fide
- W najbardziej uczciwy sposób

Ubi amici, ibi opes
- Gdzie przyjaciele, tam bogactwa

Ubi concordia, ibi victoria
- Gdzie zgoda, tam zwycięstwo

Ubicumque dulce est, ibi et acidum invenies
- Wszędzie, gdzie jest słodkie, jest i kwaśne

Ubicumque homo est, ibi beneficii locus est
- Gdzie człowiek jest, tam i okazja do wyświadczenia dobrodziejstw

Ubi deest peplum, non est perfectum gaudium
- Gdzie brak stroju, radość niepełna

Ubi emolumentum, ibi onus
- Gdzie prawa (przywileje), tam i obowiązki

Ubi est confessio, ibi est remissio
- Gdzie jest przyznanie się, tam jest przebaczenie

Ubi ius, ibi onus
- Gdzie prawo, tam obowiązek

Ubi ius, ibi societas
- Gdzie prawo, tam i społeczeństwo.

Ubi lex, ibi poena
- Gdzie prawo, tam kara

Ubi mel, ibi apes
- Gdzie miód, tam pszczoły

Ubi nihil est, Caesar iure suo excidit
- Gdzie nie ma niczego, tam cesarz traci swe prawa

Ubi onus, ibi sonus
- Gdzie ciężar, tam jęk

Ubi periculum, ibi lex
- Gdzie niebazpieczeństwo, tam prawo

Ubi rerum testimonia adsunt, quid opus est verbis?
- Tam, gdzie sprawa sama za siebie mówi, po co słowa?

Ubi societas, ibi ius
- Gdzie społeczeństwo, tam prawo

Ubi timor, ibi pudor
- Gdzie strach, tam i wsyd

Ubi tu Caius, ibi ego Caia
- Gdzie ty, Kajusie (Gajuszu), tam i ja, Kaja (Gaja)

Ubi velis, nolunt; ubi nolis, volunt
- Kiedy chcesz, nie chcą; kiedy nie chcesz, chcą

Ubi vita, ibi poesis
- Gdzie życie, tam i poezja

Ultima cena
- Ostatnia Wieczerza

Vae victis!
- Biada zwyciężonym!

Ventis verba das
- Puszczasz słowa na wiatr

Verba docent, exempla trahunt
- Słowa uczą, przykłady potwierdzają

Verba et voces praetereaque nihil
- Słowa i słowa, nic ponadto

Verbum nobile debet esse stabile
- Słowo szlachetne powinno być stałe

Vercundia omnium virtutum custos est
- Skromność jest strażnikiem wszystkich cnót

Vincere scis, Hannibal, victoria uti nescis
- Umiesz zwyciężać Hannibalu, nie umiesz korzystać ze zwycięstwa

Vindica te tibi
- Uratuj siebie dla siebie

Vinum incedit iras
- Wino zapala gniew

Virtus sola homines beatos reddit
- Tylko cnota czyni ludzi szczęśliwymi

Vis pacem, para bellum
- Chcesz pokoju, szykuj wojnę

Vis vim vi pellit
- Siła siłę siłą wypędzi

Vita sine libertate nihil est
- Życie bez wolności jest niczym

Vita sine litteris mors est
- Życie bez wiedzy jest śmiercią

Vive memor, quam sis aevi brevis
- Żyj, pamiętając, jak krótkowieczny jesteś

Vivere est cogitare
- Żyć to znaczy myśleć

Vivere est militare
- Życie jest walką

Vivitur parvo bene
- Małym żyje się dobrze

Vix(i) et quem dederat carsum fortuna peregi
- Żyłem i doświadczyłem tego, co dał mi los

Vos exemplaria graece versate semper
- Wasze greckie przykłady są często rozważne

Vultus animi index (est)
- Twarz odbiciem duszy

Vacuum horrendum.
- Pustka powodująca przerażenie

Vade in pace
- Idź w pokoju

Vade mecum
- Chodź ze mną.

http://www.elementum.strona.de/