Nerwa (8 listopada 30 - 27 stycznia 98 n.e.)

Imiona	Marcus Cocceius Nerva
Panował jako	Imperator Nerva Caesar Augustus
zaliczony w poczet bogów
Czas panowania	18 września 96 - 25 stycznia 98 n.e.
Urodzony	8 listopada 30 n.e.
Zmarły	27 stycznia 98 n.e.
Moneta

Nerwa urodził się 8 listopada 30 roku n.e. w Narni (etruskim mieście na północ od Rzymu), pod nazwiskiem Marek Kokcejusz Nerwa (Marcus Cocceius Nerva).
Był cesarzem rzymskim w latach 96 - 98 n.e. i twórcą dynastii Antoninów, która trwała jeszcze blisko sto lat. Nazwę swoją dynastia ta wzięła od panującego w połowie II wieku n.e. Antoninusa Piusa. Okres panowania tej dynastii określa się mianem "złotego wieku cesarstwa", podczas którego Italia i niemal całe imperium wolne były od konfliktów zbrojnych, wyłączając kilka wojen przygranicznych, i cieszyły się nadzwyczajny dobrobytem.

Pochodził z zasłużonego rodu senatorskiego, choć nie należącego do elit rzymskich, w którym już od dziada Nerwy członkowie osiągali konsulat. Za panowania Nerona był jego bliskim przyjacielem. Nie uczestniczył jednak w jego młodzieńczych wybrykach.
Nerwa już od młodzieńczych lat odznaczał się pracowitością, skrupulatnością, jasnością poglądów jak i umiejętnością zjednywania sobie ludzi. Miał przyjaciół we wszystkich sferach.

W  65 roku n.e. piastując urząd pretora wykrył i udaremnił spisek Gajusza Pizona, mającego na celu zamordowanie Nerona. Był konsulem z Wespazjanem w 71 roku n.e. i z Domicjanem w 90 n.e.
Po zabójstwie Domicjana spiskowcy wysunęli go na cesarza 18 września 96 roku n.e., prawdopodobnie z powodu jego podeszłego wieku (61 lat) i bezdzietności. Niebyło bowiem mowy o wskrzeszeniu republiki. Po pierwsze nikt z żyjących nie pamiętał tak dawnego ustroju, jaki panował 150 lat wcześniej, a po drugie, główna siła militarna w stolicy - pretorianie, przywiązani już do osoby cesarza, nie zgodziliby się, a senat musiał się z nimi liczyć.
Jednak podaje się również inną przyczynę. Podobno chodziło o horoskop jaki przedstawił pewien astrolog Nerwie. Mówił on, że pewne, obecne ułożenie gwiazd wróży Nerwie panowanie. Zważając na wiek Nerwy Domicjan oszczędził nieszczęśnika, co miało mu umożliwić dojście do władzy.

Forum Nerwy początkowo miało nosić imię cesarza Domicjana, inicjatora budowy. Kiedy ten jednak został zamordowany, nowy cesarz, Nerwa zakończywszy budowę postanowił nadać jej swoje imię.

Po wstąpieniu na tron Nerwa prowadził politykę znacznie łagodniejszą od poprzednika. Zniósł zbrodnię o obrazę majestatu. To właśnie głównie przez nią Domicjan pozyskał taką nienawiści senatu, który podobno chciał całkowicie usunąć go z historii, niszcząc wszelkie znaki, świadczące o jego istnieniu. Taki manewr nie udał się jednak nikomu, i zapewne nikomu nie uda się w przyszłości. Hojnie wydawane przez byłego cesarza oszczędności w skarbcu na rzecz budowli, igrzysk, itp. szybko się stopiły i Nerwa musiał zacząć politykę oszczędnościową. Powiększył podatki, nie wydawał przez jakiś czas igrzysk, ograniczył ilość darmowego zboża, jak i nawet wysprzedawał nie potrzebne posiadłości cesarskie. Dzięki takim działaniom skarbiec szybko uzyskał dawną świetność i Rzym mógł sobie pozwolić na zniesienie tych niedogodności.

Ponadto Nerwa uwolnił więźniów oskarżonych o zdradę, zabraniając na przyszłość wnoszenia takich oskarżeń, przywrócił skonfiskowane majątki, wzmocnił znaczenie senatu oraz zakazał donosicielstwa. Udzielał pomocy ubogim rolnikom italskim.

Nerwa jako Jowisz

Swoje rządy Nerwa starał się sprawować zgodnie z wizją idealnego władcy (optimus princeps), który ne tylko wypełniał obowiązki związane z powierzonym mu stanowiskiem lecz także potrafiącego sprostać aspiracjom i oczekiwaniom obywateli, tak by harmonijnie połączyć pryncypat i wolność. Ta ideologiczna refleksja rozwinęła się zwłaszcza u Seneki Młodszego, który zdał sobie z tego sprawę, gdy był jeszcze wychowawcą i doradcą Nerona.

Jednak Nerwa będąc jedynie cesarzem z nadania senatu nie miał poparcia ze strony armii i pretorianów. W 97 roku n.e. Nerwa spotkał się z rebelią gwardii pretoriańskiej pod przywództwem prefekta Kasperiusza Elianusa, która wymusiła na nim wydanie osób odpowiedzialnych za śmierć Domicjana. Nerwa wiedział, że jego koniec jest bliski i musiał jakoś zaradzić nadchodzącej walce o władzę. W październiku 97 roku n.e., podczas jednej z ceremonii na Kapitolu (dokąd się udał, by podziękować Jowiszowi za odniesione wtedy przez legiony rzymskie zwycięstwo w Panonii, dzięki któremu otrzymał przydomek Germanik) adoptował niejakiego Marka Ulpiusza Trajana, legata Germanii Górnej i dowódcę armii rzymskiej na froncie germańskim, a także ustanowił go współwładcą. Do adopcji dołączył natychmiast po tribunicia potestas desygnację na konsula na rok 98 n.e., które to stanowiska, miały być piastowane razem, tak aby Trajan stał się faktycznie współcesarzem.
W ten sposób Nerwie udało się zabezpieczyć Rzym przed ewentualną wojną domową, powierzając tron jednej osobie. Było to jedno z największych osiągnięć krótkiego pryncypatu Nerwy.

Zmarł 27 stycznia 98 roku n.e., a pochowany został w Mauzoleum Augusta obok Oktawiana Augusta czy Tyberiusza.