Kartagina

Ruiny Kartaginy

Według tradycji Kartagina powstała w 814 roku p.n.e. Założona została przez Fenicjan, prowadzonych przez księżniczkę Elszę-Dydonę. Samo określenie Punijczyk wzięło się od słowa Poeni, którym to Rzymianie określali Fenicjan. Stolica Kartaginy, Kart Hadaszt, czyli Nowe Miasto założona została prawdopodobnie w połowie VIII wieku.

Początkowo Kartagina stanowiła handlową bazę Tyru w zachodniej części basenu Morza Śródziemnego. Była portem, do którego mogli zawijać tyryjscy kupcy w drodze do Hiszpanii i Italii. Jednocześnie stanowiła punkt pośredniczący w handlu z ludami afrykańskimi. Zmiana dokonała się dopiero w momencie upadku Tyru w VI wieku p.n.e., kiedy to Kartagina mogła rozpocząć budowę swojego imperium.

Eksplozja demograficzna w Nowym Mieście zmusiła jej mieszkańców do poszerzenia terenów. Opanowano tereny najbardziej wysunięte na północ w dzisiejszej Tunezji, przylądek Bon, by potem stopniowo podporządkować sobie dalsze ziemie północnej Afryki. Kartagina zaczęła przejmować kontrolę nad miastami fenickimi, a jednocześnie sama zakładała kolonie. W 654 roku p.n.e. skolonizowana została Ibiza na Balearach. W dolinie rzeki Bagradas powstały liczne plantacje, które dostarczały miastu żywności. Rozwinięto uprawy nieznanych tu dotąd oliwek i winorośli, na szeroką skalę hodowano też bydło i konie.

Ruiny Kartaginy

W  VI wieku p.n.e. Punijczycy podbili Sardynię, zajęli niektóre porty na Korsyce, a na Sycylii zdominowali miasta Fenicjan i Elymów. Właśnie na zachodzie Sycylii powstała pierwsza prowincja Kartaginy, zwana po grecku eparchią. Na wyspie toczono wielokrotnie walki, głównie z Grekami na wschodniej części wyspy. W 525 roku p.n.e. Kartagina zawarła sojusz z Etruskami i uderzyła na opanowaną w większości przez Greków Korsykę, którą udało się jej podbić. W tym samym czasie zdobyto także Maltę oraz doprowadzono do zawarcia pierwszego traktatu o rozgraniczeniu stref wpływów z młodym państwem rzymskim. Błyskawiczna ekspansja Nowego Miasta uległa zatrzymaniu dzięki sukcesowi tyrana Syrakuz, Gelona, który w 480 roku p.n.e. zadał Kartagińczykom dotkliwą klęskę pod Himerą.

W  310 roku p.n.e. władca Syrakuz, Agathokles pokonawszy Kartaginę na Sycylii przeprawił się do Afryki, którą w dużym stopniu spustoszył. Ostatecznie jednak władca zrezygnował z terenów kartagińskich.

Lokalizacja Kartaginy.

W  409 roku p.n.e. Kartagina ponowiła próbę podboju całej Sycylii. Stopniowo podporządkowała sobie kolejne tereny, walcząc nie tylko z autochtonicznymi Sykulami, lecz również ze zdecydowanym oporem miast greckich, którym przewodziły Syrakuzy. W tym samym czasie intensyfikacji uległy kontakty kulturowe z Grecją, szczególnie silne związki łączyły miasto z Egiptem Ptolemeuszy. W 348 roku p.n.e. ponownie został zawarty traktat z Rzymem, jednak w niecałe sto lat później ekspansja terytorialne obu państw doprowadzić miała do ich bezpośredniego spotkania na terenie Sycylii i wybuchu serii dramatycznych wojen.

Armia kartagińska nieustannie tocząca boje na Sycylii poniosła w 342 roku p.n.e. ciężką porażkę nad rzeką Krimissos z Grekami sycylijskimi. Sytuacja wymusiła na Kartaginie zaciąganie obcych najemnych zbrojnych na większą skalę. Stąd się pewno wzięły stwierdzenia powtarzane przez Rzymian oraz Greków o "niewojowniczych punickich kupczykach", którzy swoje państwo opierają na handlu, a do walki wysyłają zakupionych najemników. Jest to jednak przesada, bowiem wielokrotnie Kartagińczycy w przeszłości jak i później wstępowali do armii, która miała charakter obywatelski. Dopiero brak mężczyzn zdolnych do walki wymusił na władzach ściąganie do armii obcokrajowców.

Ruiny Kartaginy

Rozszerzanie się stanu posiadania Kartaginy na Sycylii doprowadziło jej żołnierzy w 264 roku p.n.e. pod bramy Mesyny, miasta w północno-wschodniej Sycylii, zajętego przez kampańskich najemników Mamertynów. Rozbójnicy poprosili o pomoc Rzym, który dwa lata wcześniej podporządkował sobie Apulię i Mesapię w południowej Italii. Przekroczenie przez rzymskie legiony pod wodzą Appiusza Klaudiusza Kaudeksa Cieśniny Messyńskiej zapoczątkowało konflikt. W wyniku wojen rzymsko-kartagińskich, nazwanych wojnami punickimi Kartagina upadła, a Rzym przejął panowanie na Morzu Śródziemnym. Senat rzymski nakazał zrównanie z ziemią swego największego rywala w zachodniej części Morza Śródziemnego w 146 roku p.n.e. "Ziemię, na której stało dumne fenickie miasto posypano solą, by nic nigdy już na niej nie wyrosło."

Kartagina przed pierwszą wojną punicką.

Polityka

Podobnie jak Rzymianie, Kartagińczycy mieli ustrój mieszany (politeja).
Władzę wykonawczą, podobnie jak w Rzymie, pełniło dwóch wybieralnych urzędników, zwanych sufetami, czyli sędziami (szofetim). Przewodzili obradom Rady Starszych, zwoływali zgromadzenia ludowe, odprawiali sądy, ale nie prowadzili armii do walki.
Władza ustawodawcza przysługiwała Radzie Starszych, która prowadziła faktyczną politykę państwa. Rada składała się z 300 możnych, sprawujących swoją godność dożywotnio. Sami uzupełniali swój skład. To ten organ przyjmował poselstwa, decydowała o wojnie i pokoju, tworzył armię i podejmował decyzje o wszystkich najważniejszych sprawach dla państwa. Sprawami bieżącymi kierowała tzw. Święta Rada, w liczbie 300 przedstawicieli.

Zgromadzenie ludowe, oficjalnie podejmujące ostateczne decyzje w najważniejszych dla kraju sprawach, jak np. wypowiedzenie wojny, nie miało w rzeczywistości większego znaczenia.

Władza sądownicza należała do Trybunału Stu (czasami Stu Czterech). Jej członkowie wybierani byli spośród przedstawicieli Rady Starszych. Przed Trybunałem musieli stawać wodzowie po powrocie z kampanii oraz urzędnicy, którzy zdawali sprawozdania. Często zdarzało się, że dowódca, który poniósł klęskę skazywany był na śmierć, co jednak w późniejszym czasie udało się zliberalizować.

Religia

Istotną rolę w życiu Kartagińczyków stanowiła religia. Do najważniejszych bóstw zaliczano: Melkarta, Baala Hammona i Tanit. Uprawiano także słynny, mroczny rytuał molk, polegający na składaniu Baalowi małych chłopców z dobrych rodów na ofiarę. Podobno Hannibal jako dziecko mało co nie zginął w tym rytuale.