Kapłani rzymscy

Świątynia Westy

Ustanowienie kolegium kapłańskiego wiąże się z panowaniem drugiego króla rzymskiego - Numy Pompiliusza. Według tradycji podawanej przez rzymskich historyków, miał początkowo zorganizować jedynie cztery kolegia, które w miarę rozwoju czasu rozrosły się do liczby piętnastu.

Za czasów republiki kolegium kapłańskie składało się z:
- pontyfików
- króla ofiarnego
- westalek
- kapłanów Jowisza, Marsa i Kwiryna

Zwierzchnikiem kapłanów był pontifex maximus. W okresie republiki był wybierany na komicjach trybusowych.
W cesarstwie funkcję najwyższego kapłana sprawował cesarz. Zmiany zaszły dopiero, gdy wiara w bogów została wyparta przez Mesjasza. Jako pierwszy ten tytuł odrzucił cesarz Gracjan w 375 roku n.e.
Miejscem obrad kapłanów był Domus Regia na Forum Romanum.

Do kompetencji kapłanów, należało:
- ustalanie dni świątecznych
- czuwanie nad przestrzeganiem określonych obrzędów, rytuałów, formułek
- spisywanie kroniki najważniejszych wydarzeń (annales maximi)
- kierowanie życiem religijnym
- przygotowywali formułki modlitw publicznych
- dokonywali aktu oczyszczenia miejsca dotkniętego nadzwyczajnym znakiem zesłanym z niebios
- uczestniczyli w obrzędzie zawierania małżeństw
- sporządzali testamenty
- odnotowywali okresy urzędowania poszczególnych konsulów

Kapłani nie stanowili jakiejś odrębnej kasty. Swoje funkcje sprawowali dożywotnio. W społeczeństwie rzymskim cieszyli się wielkim szacunkiem. Niekiedy szacunek jaką posiadali była okazywana w niezwykle prozaiczny sposób, np.: najlepsze miejsca w teatrze, amfiteatrze czy cyrku, a także innych miejscach. W czasie obrzędów zakładali togę praetexta i spiczastą czapkę (apex).

Przez Tarkwiniusza Starszego, zostało ustanowione jeszcze kolegium kapłanów quindecim viri sacris faciundis, które czuwało nad księgami sybilijskimi i obcymi kultami.