|
Data | Wydarzenie |
| 753 p.n.e. | Legendarna data założenia Rzymu, wg. legendy o Romulusie i Remusie. |
| 750-670 p.n.e. | Połączenie osad na siedmiu wzgórzach Rzymu w jeden organizm miejski. |
| 650-500 p.n.e. | Polityczna dominacja Etrusków w środkowej i północnej Italii. |
| 509 p.n.e. | Obalenie i wygnanie ostatniego króla Rzymu Tarkwiniusza Pysznego oraz powstanie republiki rzymskiej.
Ustanowienie urzędu dwóch konsulów o rocznej kadencji.
Pierwszy traktat handlowy Rzymu z Kartaginą. |
| 508 p.n.e. | Dedykowanie świątyni Jowisza, Największego, Najlepszego na Kapitolu. |
| 501 p.n.e. | Powołanie pierwszego dyktatora Titusa Larciusa. |
| 494 p.n.e. | Pierwsza secesja plebejuszy, którzy opuszczają Rzym i przenoszą się na wzgórze Awentynu. |
| 493-387 p.n.e. | I Związek Lateński |
| 486 p.n.e. | Początek trwających 50 lat wojen Rzymu z Ekwami i Wolskami. |
| 471 p.n.e. | Usankcjonowanie instytucji trybunów ludowych. |
| 451-450 p.n.e. | Spisanie prawa zwyczajowego, który zostaje ogłoszony jako prawo XII tablic. |
| 449 p.n.e. | Druga secesja plebejuszy. |
| 445 p.n.e. | Etruskowie tracą panowanie nad Kampanią. |
| 443 p.n.e. | Ustanowienie urzędu ceznora. |
| 405-396 p.n.e. | Wojna Rzymu z miastem-państwem Weje. |
| 390 p.n.e. | Galowie zdobywają Rzym. |
| 378 p.n.e. | Rozpoczęcie budowy murów serwiańskich wokół Rzymu. |
| 366 p.n.e. | Pierwszy konsul plebejski. |
| 358-338 p.n.e. | II Związek Lateński. Po jego rozwiązaniu doszło do wcielenia jego ziem do państwa rzymskiego. |
| 357 p.n.e. | Wprowadzenie podatku od wyzwolenia niewolnika. |
| 356 p.n.e. | Pierwszy dyktator plebejski. |
| 349 p.n.e. | Odparcie najazdu Galów. |
| 343-341 p.n.e. | I wojna samnicka |
| 338 p.n.e. | Rozwiązanie Ligi Lateńskiej. |
| 328-302 p.n.e. | II wojna samnicka |
| 298-290 p.n.e. | III wojna samnicka |
| 295 p.n.e. | Zwycięska dla Rzymu bitwa pod Sentinum nad Samnitami, Galami i Umbrami. |
| 293 p.n.e. | Wprowadzenie kultu Eskulapa. |
| 289 p.n.e. | Założenie mennicy w Rzymie. |
| 287 p.n.e. | Plebejusz Kwintus Hortensjusz wprowadził prawo, które zakończyło walkę między plebejuszami a patrycjuszami. |
| 280-275 p.n.e. | Wojna z królem Epiru, Pyrrusem, który najazd na państwo rzymskie dokonał na wezwanie miasta greckiego Tarentu. |
| 264 p.n.e. | Rzymianie zajmują etruskie centrum religijne Wolsynie (Volsinie).
Rzym praktycznie zapanował nad całym Półwyspem Apenińskim.
Pierwsze igrzyska gladiatorów w Rzymie. |
| 264-241 p.n.e. | I wojna punicka |
| 261-260 p.n.e. | Budowa floty morskiej. |
| 259 p.n.e. | Zajęcie Korsyki. |
| 241 p.n.e. | Zajęcie Sycylii. |
| 238-225 p.n.e. | Ostateczne zajęcie i podporządkowanie Sardynii i Korsyki. |
| 229-228 p.n.e. | I wojna iliryjska |
| 225 p.n.e. | Ostatni najazd Galów na Rzym. |
| 218-201 p.n.e. | II wojna punicka |
| 217 p.n.e. | Klęska Rzymian nad Jeziorem Trazymeńskim. |
| 216 p.n.e. | Porażka dwukrotnie większej armii rzymskiej pod Kannami. Dzięki temu zwycięstwu Hanibal miał otwartą drogę do Rzymu. |
| 215-206 p.n.e. | I wojna macedońska |
| 206 p.n.e. | Podbój Hiszpanii. |
| 202 p.n.e. | Zwycięska dla Rzymu bitwa pod Zamą. |
| 201 p.n.e. | Pokój Kartaginy z Rzymem. |
| 200-197 p.n.e. | II wojna macedońska |
| 192-190 p.n.e. | Wojna Rzymu z Antiochem III (wojna seleukidzka) |
| 177 p.n.e. | Aneksja Istrii. |
| 172-168 p.n.e. | III wojna macedońska |
| 168 p.n.e. | Zwycięska dla Rzymu bitwa pod Pydną, prowadzi do upadku Macedonii. |
| 167 p.n.e. | Sprowadzenie do Rzymu biblioteki Perseusza, króla Macedonii. |
| 161 p.n.e. | Wysiedlenie filozofów greckich z Rzymu. |
| 149-146 p.n.e. | III wojna punicka |
| 148 p.n.e. | Utworzenie prowincji Macedonia. |
| 148-146 p.n.e. | Wojna Rzymu ze Związkiem Achajskim oraz zburzenie Koryntu. |
| 146 p.n.e. | Zburzenie Kartaginy.
Utworzenie prowincji Afryka. |
| 142 p.n.e. | Pierwszy kamienny most na Tybrze. |
| 137-132 p.n.e. | I powstanie niewolników na Sycylii. |
| 133-132 p.n.e. | Próby reform agrarnych Tyberiusza Semproniusza Grakchusa. |
| 123-121 p.n.e. | Próby reform agrarnych Gajusza Grakchusa. |
| 107-102 p.n.e. | Reforma wojskowa Mariusza |
| 104-101 p.n.e. | II powstanie niewolników na Sycylii |
| 90-88 p.n.e. | Wojna ze sprzymierzeńcami. |
| 83-82 p.n.e. | I wojna domowa (optymaci przeciwko popualrom) |
| 82-79 p.n.e. | Dyktatura Korneliusza Sulli. |
| 73-71 p.n.e. | Powstanie Spartakusa |
| 67 p.n.e. | Pompejusz Wielki oczyszcza Morze Śródziemne z piratów. |
| 60 p.n.e. | I triumwirat (Cezar, Pompejusz, Krassus) |
| 64-63 p.n.e. | Sprzysiężenie Katyliny. |
| 58-53 p.n.e. | Podbój Galii przez Juliusza Cezara. |
| 55 p.n.e. | Inwazja Cezara na Brytanię. |
| 53-52 p.n.e. | Powstanie Wercyngetoryksa w Galii. |
| 52 p.n.e. | Bitwa pod Alezją |
| 51 p.n.e. | Ostateczne podporządkowanie Galii Rzymowi. |
| 49-45 p.n.e. | II wojna domowa (Cezar przeciwko Pompejuszowi) |
| 49 p.n.e. | Cezar przekracza Rubikon (10 stycznia). |
| 48 p.n.e. | Pompejusz ponosi klęskę w bitwie pod Farsalos i ginie zamordowany w Egipcie. |
| 46 p.n.e. | Zwycięstwo Cezara pod Tapsus.
Utworzenie prowincji Africa Nova.
Reforma kalendarza rzymskiego dokonana na polecenie Juliusza Cezara przez aleksandryjskiego astronoma Sosigenesa. Był to kalendarz juliański. |
| 44 p.n.e. | Zabójstwo Juliusza Cezara w czasie id marcowych (15 marca). |
| 43 p.n.e. | II triumwirat (Oktawian, Antoniusz, Lepidus) |
| 42 p.n.e. | Klęska Brutusa i Kasjusza pod Filippi. |
| 36 p.n.e. | Pozbawienie władzy Marka Lepidusa. |
| 32 p.n.e. | Zerwanie układu Oktawiana z Antoniuszem. |
| 31 p.n.e. | Klęska wojsk Marka Antoniusza pod Akcjum. |
| 30 p.n.e. | Śmierć Marka Antoniusza i Kleopatry.
Utworzenie prowincji Egipt. |
| 29 p.n.e. | Dedykacja świątyni Boskiego Juliusza. |
| 27 p.n.e. | Pryncypat Oktawiana Augusta, który trwał do 14 rok n.e. Uznaje się tą datę za początek cesarstwa.
Początek panowania dynastii julijsko-klaudyjskiej, rządzącej do 68 roku n.e. |
| 16 p.n.e. | Zajęcie Noricum. |
| 12 p.n.e. | Wojska rzymskie dochodzą do Dunaju. |
|
| 4 n.e. | Rzymianie wkraczają do Germanii. |
| 9 n.e. | Klęska trzech legionów rzymskich pod dowództwem Warusa w Lesie Teutoburskim w Germanii.
Ustalenie granic imperium na Renie. |
| 43-44 n.e. | Podbój Brytanii przez Klaudiusza. |
| 45 n.e. | Podbój Mauretanii. |
| 46 n.e. | Utworzenie prowincji Tracja. |
| 55-58 n.e. | Wielka wyprawa zbrojna do Armenii. |
| 59 n.e. | Neron organizuje igrzyska na wzór grecki. |
| 61 n.e. | Powstanie Boudiki i Icenów w Brytanii. |
| 64 n.e. | Wielki pożar Rzymu |
| 66-70 n.e. | Powstanie żydowskie |
| 69 n.e. | Rok Czterech Cesarzy |
| 68-96 n.e. | Panowanie dynastii Flawijskiej. |
| 80 n.e. | Pożar Rzymu.
Otwarcie Koloseum. |
| 92 n.e. | Zakończenie budowy pałacu na Palatynie. |
| 96-192 n.e. | Panowanie dynastii Antoninów. |
| 101-102 n.e. | I wojna dacka |
| 105-106 n.e. | II wojna dacka |
| 106 n.e. | Utworzenie prowincji Dacji.
Aneksja Arabii Skalistej. |
| 114-117 n.e. | Wojna Trajana z Partami, która kończy się utworzeniem dwóch nowych prowincji - Mezopotamii i Asyrii. |
| 114 n.e. | Aneksja Armenii. |
| 117-138 n.e. | Zakończenie budowy limes Germanicus i limes Raeticus.
Budowa wału Hadriana w Brytanii. |
| 132 n.e. | Wybuch powstania Żydów pod wodzą Bar Kochby uznanego za Mesjasza. |
| 135 n.e. | Stłumienie powstania żydowskiego. Na miejsce zburzonej Jerozolimy Rzymianie zakładają Aelia Capitolina. |
| 139 n.e. | Dedykacja Mauzoleum Hadriana. |
| 142 n.e. | Zakończenie budowy wału Antoninusa w Brytanii. |
| 148 n.e. | Dziewięćsetna rocznica założenia Rzymu. |
| 184 n.e. | Rzymianie wycofują się z wału Antoninusa. |
| 193-235 n.e. | Panowanie dynastii Sewerów (Syryjskiej). |
| 212 n.e. | Nadanie praw obywatelskich wszystkim wolnym mieszkańcom imperium przez Karakallę (edykt Karakalli - Constitutio Antoniniana). |
| 235-284 n.e. | Panowanie 22 cesarzy "wojskowych". |
| 238 n.e. | Goci po raz pierwszy przekraczają Dunaj. |
| 247 n.e. | Obchody tysiąclecia Rzymu. |
| 249-251 n.e. | Prześladowania chrześcijan. |
| 252 n.e. | Ataki Gotów i plemion barbarzyńskich na północną granicę imperium. |
| 268 n.e. | Goci wkraczają do Tracji i Grecji. |
| 271/2 n.e. | Ewakuacja rzymska z Dacji. |
| 274 n.e. | Aurelian otacza Rzym potężnymi murami. |
| 284 n.e. | Ustanowienie domiantu. |
| 293 n.e. | Wprowadzenie tetrarchii (dwóch Augustów i dwóch Cezarów wspólnie sprawują władzę centralną i bronią granic imperium). |
| 303 n.e. | Wielkie prześladowania na Wschodzie. |
| 311 n.e. | Galeriusz ogłasza w Nikomedii edykt legalizujący wyznanie chrześcijańskie. |
| 312 n.e. | Bitwa przy Moście Mulwijskim. |
| 313 n.e. | Ogłoszenie edyktu mediolańskiego, który zgadzał się na wolność wyznania. |
| 318 n.e. | Zakaz składania prywatnych ofiar przez pogan. |
| 325 n.e. | Sobór w Nicei, na którym sformułowano nicejskie wyznanie wiary. |
| 330 n.e. | Przeniesienie stolicy do Konstantynopola. |
| 337 n.e. | Podział cesarstwa między trzech synów Konstantyna Wielkiego. |
| 360-363 n.e. | Panowanie Juliana Apostaty, który próbował restaurować wiarę pogańską. |
| 375 n.e. | Pojawienie się Hunów w Europie zapoczątkowało wędrówki ludów. |
| 376 n.e. | Pod naporem Hunów Wizygoci przekraczają Dunaj. |
| 378 n.e. | Bitwa pod Adrianopolem, przegrana przez wojska rzymskie. |
| 382 n.e. | Usunięcie Ołtarza Zwycięstwa z budynku senatu rzymskiego. |
| 391 n.e. | Pierwsze edykty przeciw poganom. |
| 395 n.e. | Podzielenie cesarstwa na: Zachodnią (Honoriusz) i Wschodnią (Arkadiusz) przez Teodozjusza Wielkiego. |
| 402 n.e. | Cesarz Honoriusz opuszcza Rzym i osiada w Rawennie. |
| 406 n.e. | Inwazja plemion barbarzyńskich na Galię. |
| 407 n.e. | Ewakuacja Brytanii. |
| 409 n.e. | Najazd Swebów, Wandalów i Alanów na Hiszpanię. |
| 410 n.e. | Zdobycie Rzymu przez Wizygotów. |
| 429 n.e. | Najazd Wandalów na Afrykę. |
| 440 n.e. | Najazd Hunów na Bałkany. |
| 443 n.e. | Założenie Królestwa Burgundzkiego ze stolicą w Genewie. |
| 449 n.e. | Najazd Sasów, Jutów i Anglów na Brytanię. |
| 451 n.e. | Początek inwazji Hunów na zachód.
Bitwa na Polach Katalaunijskich. Hunowie, pod przywództwem Attyli, zostali pokonani przez Rzymian i Wizygotów. |
| 452 n.e. | Attyla podbija Italię. |
| 455 n.e. | Rzym zostaje złupiony przez Wandalów. Miasto było plądrowane przez 14 dni. |
| 457-461 n.e. | Wojna cesarza Majorianusa z Burgundami - ostatnia próba obrony cesarstwa przed barbarzyńcami. |
| 468 n.e. | Opanowanie Sycylii przez Wandalów. |
| 476 n.e. | Obalenie ostatniego cesarza Romulusa Augustulusa przez Odoakera i odesłanie insygniów cesarskich cesarzowi ze Wschodu Zenonowi.
|