Circus Maximus

Model Circus Maximus

Circus Maximus był najstarszym i największym cyrkiem rzymskim, usytuowanym pomiędzy wzgórzami Palatynu i Awentynu.

Od VI do IV wieku p.n.e. cyrk wielokrotnie przebudowywano. Ostatecznie zdolny był on pomieścić około 250 tysięcy widzów. Jego długość wynosiła 544 metrów, a szerokość 129 metrów. Cyrk miał kształt prostokąta, którego jeden z boków był zaokrąglony.

Po środku areny znajdowała się tzw. spina. Był to długi i niski mur rozdzielający tory. Na jego podmurowaniu znajdowały się ołtarze bóstw, posągi, małe budowle kultowe albo dekoracyjne (np. fontanny, obeliski). Z dwóch stron muru umieszczano po trzy masywne słupki oraz po 7 przedmiotów: z jednej strony 7 jaj, z drugiej 7 delfinów. Przedmioty te zdejmowano przy każdym, kolejnym okrążeniu dla kontroli ilości okrążeń.

Najstarszą częścią cyrku są pozostałości fundamentów drewnianego budynku stajni (carceres), pochodzące z 329 roku p.n.e. Od tego czasu cyrk podlegał wielu przeróbkom. W 194 roku p.n.e. dobudowano miejsca na widowni dla senatorów, a w 174 roku p.n.e. budynek został zastąpiony murowaną budowlą.
W 33 roku p.n.e. na spinie ustawiono 7 delfinów. Za panowania Augusta dodano lożę dla cesarza (pulvinar) oraz ustawiono obelisk o wysokości 23,7 m przywieziony z Heliopolis. W 36 roku n.e. cyrk spłonął. Odbudowany został przez cesarza Klaudiusza.

Wyścig rydwanów w Circus Maximus

Za czasów Nerona pośrodku spiny umieszczono fontannę w kształcie delfinów. W 64 roku n.e. w czasie wielkiego pożaru cyrk został po raz drugi zniszczony. Zniszczenia w wyniku kolejnego pożaru za panowania Domicjana zostały odbudowane w 104 roku n.e. przez Trajana. Podczas panowania Antoninusa Piusa część budowli zawaliła się, jednak zniszczenia zostały szybko odbudowane. Za rządów kolejnych cesarzy wprowadzono różne poprawki: za Karakalli poszerzono bramę, za Aureliana postawiono na spinie świątynię słońca, za Konstantyna Wielkiego dodano dodatkowe portyki i ozdobiono budynek złotymi kolumnami, a za Konstancjusza II ustawiono na spinie obelisk o wysokości 32,5 metra przywieziony z Teb.

Wyścigi rydwanów odbywały się dookoła spiny. Zazwyczaj wyścig obejmował 7 okrążeń. To fascynujące widowisko porywało tłum, który z kolei zagrzewał do walki swoje stronnictwa. Istniały cztery partie. Każda z partii miała swoją barwę - biała, czerwona, niebieska lub zielona. "Biali" i "Czerwoni" byli w opozycji wobec cesarstwa, "Zielonych" popierał cesarz, zwolennikiem "Niebieskich" był Senat oraz arystokracja.

Dzisiaj Circus Maximus to park. Budowla w tle to Pałac Cesarski na Palatynie.

Dodatkowym aspektem, który sprzyjał rozgorączkowaniu tłumu były zakłady pieniężne. Niejeden obywatel stracił majątek, a niejeden powożący życie. Woźnicą był niewolnik, który miał za pas wetknięty nóż w razie poplątania się cugli.